Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü algılandığını anlatan bir kavramdır; lezzet zenginliğiyle aynı şey değildir. Tadıma ateşlemeden başlamak doğru olur, çünkü kuru yaprağın ham kokusu elinize bir referans noktası verir bilhassa yeni başlayanların gözünden kaçan bir ayrıntıdır. Bu aşamada no. 1 tubos aroma profili gibi tüple korunan bir kutu ile sivri uçlu tekli puro gibi tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Soğuk çekişte ağıza gelen tat ne kadar belirgin ise yoğunluk o ölçüde fazla demektir hem de bu küçük alışkanlık bütün notları daha güvenilir bir temele oturtur. Notu o anda kaydetmek iyi olur, çünkü hafıza çabucak silikleşir. Her çubuğu birkaç kez denemek hatayı önler zira gürültülü ortamlarda ince kokular kolayca kaçırılır. Yoğunluk kendi başına iyilik ölçüsü değildir; sadece şiddeti gösterir. Bu yüzden ilk denemede sabırlı olmak hem de kriterleri önceden belirlemek en doğru yol sayılır. Ölçüt belli olunca her çubuk aynı terazide tartılır böylece yorumlar birbiriyle destekler. Tadım esnasında telefon uzakta kalırsa odaklanma artar.
İlk üçte bir bölümden sonuna aroma yolculuğu
Bir çubuğun aroması baştan sona değişir; bu yüzden aroma gücünü tek seferde ölçmek yanıltıcıdır ayrıca baştan davranıp sonuç çıkarmak sık yapılan bir yanlıştır. İlk üçte birlik bölümde tat genellikle yumuşak ama net başlar tabii ki bu düzen her üründe aynen tekrar etmeyebilir. Romeo julieta no. 3 tubos gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım çabuk geçer zira asıl tat genellikle burada saklıdır. İkinci evrede yoğunluk çoğu zaman yükselir ve notalar koyulaşır hem de genellikle ilk birkaç çekişten edinilen izlenim eksik olur. Romeo y julieta petit churchills gibi kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha geç gelir nitekim bu sebeple sakin gitmek ödüllendirir. Sonlara doğru sıcaklık arttığından acımsı tonlar öne çıkabilir nitekim ısınmış yaprak asıl tadını ancak ortalarda ortaya koyar. Her evre için ayrı bir puan vermek daha adil sonuç verir. Evrelerin geçişi genellikle keskin olmaz, o nedenle yaklaşık olarak üç parçaya ayırmak yeterlidir. Geçişleri yakalamak için nefes sıklığını sabit tutmak önemlidir. Art arda çekmek ısıyı artırır ve aromayı bozar.
Beş basamaklı puan ölçeğiyle yoğunluk notu verme
Aroma gücünü puanlamak öznel izlenimi daha net hâle getirir mutlaka aynı aydınlatma ile sakin bir ortam tercih edilmelidir. Birden beşe uzanan bir ölçek çoğu tadımcı için işe yarar bu durum değerlendirmeleri insandan insana daha tutarlı kılar. 1 belli belirsiz aromayı, beş de ağızda uzun süre kalan güçlü aromayı anlatır bu sayede dikkat dağılmaz ve yorum doğruluğu yükselir. Petit julietas tadım notları benzeri ince ve kısa bir çubuk genellikle düşük puanlarda yer alır ve sonradan bakıldığında hangi noktayı düşündüğünüz hemen anlaşılır. Kısa boylu yirmi beşlik kutu benzeri aynı boydaki bir kutu ise tatlı tonları yüzünden yakın bir not çıkarabilir aksi halde aynı çubuk iki ayrı not çıkarabilir. Notu vermeden önce en az üç nefes yapmak şarttır öte yandan yarım puanlar vermek gereksiz bir yük getirir. Ölçeği her tadımda aynı tutmak kıyaslamayı güvenilir yapar. Ölçeğin ortası en çok kullanılan puandır, zira ılımlı çubuklar çoğunluğu kapsar. Uçlardaki puanlar yalnızca belirgin hâllerde verilmelidir. Böylece kayıtlar ayırt edici olur.
Kalın çubuk ile ince çubuk arasında yoğunluk farkı
Çap, yanışın hızını hem de aroma gücünü doğrudan etkiler bu yüzden kül hattının eşit ilerlemesini de izlemek yararlıdır. İnce bir çubuk hızla ısınır, dolayısıyla keskin tonlar çabuk belirir nitekim ince çubuklarda ısı artışı belirgin biçimde hızlıdır. Tadımda petit royales benzeri ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi kolayca fark edersiniz ısınma hızı de aromayı doğrudan etkileyen bir unsurdur. Kalın gövdelerde çekiş daha yavaş akar ve aromalar sonradan belirir ve bu hız aromanın okunma süresini kısaltır. Tadımda regalias de londres benzeri bal ve badem tonlu bir kutu bu çizgiyi iyi örnekler kül oluşumu dengesizse yorum bölümüne eklenmelidir. Serin duman aromayı daha okunur kılar ama gücünü düşürmez aksine kalın çubukta ısı daha geniş bir alana yayılır. Dolayısıyla çapı kayıtlara yazmak unutulmamalı. Değişik çaplarda iki ürünü aynı oturumda denerken ilk olarak dar çaplıyı ardından kalını seçmek iyi olur. Bu şekilde güçlü tat ince olanın izlenimini bastırmaz. Aradaki ara zamanı yaklaşık otuz dakika olmalıdır.
Retrohale ve damak izlenimi nasıl okunur
Lezzet iki kanaldan algılanır: dildeki his ve burnun yakaladığı koku oysa bu iki kanal karşılıklı besler ama eş anlamlı değildir. Gücü doğru ölçmek için bu iki kanalı ayrı yazmak gerekir bu fark başta küçük görünse de yorumları epey değiştirir. Dumanı dudaktan bırakırken burun yoluyla yavaşça bırakmak retrohale yöntemidir mesela ılık bir nefes aromayı çok geniş açar. Short churchills benzeri kremsi bir robusto bu yöntemle aroma katmanını net verir ayrıca burun tıkalıyken yapılan tadımlar sağlam sayılmaz. Short sports benzeri ince bir çubuk ise fındıksı tonu daha kısa geçirir hızlı bir nefes ise ince tonları örter. Güç damakta düşük fakat koku tarafında belirgin olabilir aynı şekilde çok sıcak bir yemekten sonra algı azalır. Bu iki izlenimi yan yana koymak öğretici olur; İki puanı ayrı yazmak kafa karışıklığını önler. Acemi tadımcılar açısından ilk adımda burundan algılanan notalara bakmak daha kolaydır. Zamanla damak tarafı da ayrıntı vermeye başlar. Farklı aromaları isimlendirmeyi denemek hafızayı güçlendirir.
Damak temizliği ve eşlikçi içecek seçimi
Ağız doyduğunda aroma gücü gerçekte olduğundan düşük algılanır ayrıca yemek arasında deneme yapıyorsanız bu önlem daha da önem kazanır. Bu yüzden her çubuktan önce oda sıcaklığında su içmek yararlı olur bu basit önlem aroma gücünün gerçek yüzünü görmenizi mümkün kılar. Wide churchills aroma profili gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa sade soda yeterlidir zira yorgun bir damak en güçlü aromayı bile soluk gösterir. Sade kahve kavrulmuş notalarını güçlendirir, tatlı içecek ise notaları bastırır üstelik çok soğuk içecekler damağı uyuşturur ve aroma algısını düşürür. Puritos serisi neye benzer benzeri ince ve beşli bir pakette kuru tütün notası su ile daha temiz görünür bu yüzden hazırlık aşaması atlanmamalıdır. Eşlikçiyi her seferinde sabit tutmak kıyası korur gerçekten tatlı içecekten hemen sonra baharatlı tonlar olduğundan güçlü hissedilir. Yemekten hemen sonra tadım yapmak önerilmez. Su ve kahve dışında sade çay de düşünülebilir; önemli olan seçimin sade olmasıdır. Ağız temizlendikten sonra iki üç dakika beklemek iyi sonuç verir. Aceleyle başlanan tadım sıklıkla eksik sonuçlanır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Sigarillo ölçüsünde yanış hızlı olduğundan yoğunluk dalgalanması daha az bir aralıkta yaşanır ayrıca başlangıç notu bu boylarda hızla kaybolabilir. Bu yüzden başlangıç ve son çekişler arasındaki oynamayı yakalamak özen ister bu sebeple küçük bir çubuk büyük boy bir ürüne oranla daha sabırlı incelenmelidir. Tadımda 20 club sigarillo gibi club kalınlığında bir çubuk orta bölümü uzatır ve yoğunluğu gözlemeyi kolaylaştırır zira her çekişin payı daha büyüktür. Teneke kutulu mini sigarillo benzeri mini ölçü ise kakao notasını hızla gösterip sona erer zira geçiş uzun süre değil birkaç çekişte gerçekleşir. Kısa çubuklarda iki adet denemek tek denemeden daha sağlam sonuç verir bu nedenle sakin ve dengeli çekiş önerilir. Kutu kokusu yakmadan önceki ilk izlenimi oluşturur bu nedenle yazmayı çubuk yanarken değil bitişten hemen sonra yapmak kolaylık sağlar. Bunu ayrı kaydetmek yararlıdır. Ölçü kısaldıkça aroma katmanı daralır, ama yoğunluk hissi korunabilir. Bu nedenle küçük çubuk notlarını büyük boy kayıtlarıyla doğrudan karşılaştırmamak daha doğru olur. Ayrı bölüm açmak yararlıdır.
Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı
Bir defalık bir deneme aroma gücü konusunda güvenilir bir fikir sunmaz demek ki her deneme bir öncekinin üzerine eklenir. Günün yorgunluğu, ortam ile saat izlenimi değiştirir bu düzen birkaç denemeden ardından gözle görülür fayda verir. Bu yüzden küçük bir tadım defteri açmak işe yarar aksi takdirde aynı notalar defalarca baştan keşfedilir. San cristobal 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde tadıldığında kakao notası değişiyor mu anlaşılır ayrıca aynı ürüne dönüp göz atmak ilerlemeyi ölçmenizi mümkün kılar. Bastiones kutusu neye benzer gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise aroma notunun ne kadar oynadığını ortaya koyar bu da boşa emeğe yol açar. Saat, puro adı ve not deftere yazılmalı nitekim en eski kayıtlar sonradan okunduğunda ilginç sapmalar gösterir. Puanlar arasında iki puandan çok sapma varsa koşullar gözden geçirilmeli. Haftalar içinde kendi ölçütünüz netleşir. Defterde öz ifadeler uzun paragraflardan daha kullanışlıdır. Mesela ikinci evre belirgin sedir tonu gibi bir not yeterli sayılır. Sonradan okunduğunda anlaşılır olmalıdır.
Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak
Gövde, içimin damaktaki ağırlığını anlatır; yoğunluk de tatların belirginliğidir çünkü bu iki özellik aynı doğrultuda hareket göstermek mecburiyetinde olmaz. İkisi çoğu zaman birbirine karıştırılır, oysa bağımsız değerlendirilir bu iki kavramı ayırmak sonuçta daha dürüst bir yorum doğurur. El principe aroma profili gibi küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olsa da sedir tonunu net verebilir örneğin ağır bir duman zayıf bir tatla gelebilir. La cabaña nasıl içilir gibi dengeli bir kutu ise orta dolgunlukla sedir notasını yüksek taşır kaldı ki dolgun bir duman aromasız de kalabilir. Yani hafif içimli bir puro yüksek aroma verebilir tersi durum da geçerlidir. Bunu ayırt etmek için iki puan tutmak yeterlidir bu nedenle tek kelimeyle yoğun demek yerine ikisini ayrı yorumlamak önerilir. Dolgunluğa bakarak aroma gücünü tahmin etmek yanıltır. Birbirine yakın gövdeli iki çubuk arasında aroma farkı bulmak ince bir beceridir. Bu yeteneğin gelişmesi sabır ile tekrarlı kayıt almayı gerektirir. Sonuçta en güvenilir kriter kişisel tercihiniz kalır.
Tadım ortamını aroma gücüne göre hazırlamak
Ortam, yoğunluk izlenimini en az tütün kadar şekillendirir demek ki en sağlam değerlendirme koşulları sabitlemekle mümkündür. Nemi düşük bir havada çubuk hızlı yanar ve keskin tonlar abartılır bu sebeple ortam koşullarını de kayda geçirmek yararlıdır. Çok nemli havada ise duman ağırlaşır hem de aroma bastırılır sıcaklık de yaprağın ısınma hassasiyetini etkileyen ayrı bir etkendir. La prado gibi ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken kutunun tuttuğu nemi dikkate almak gerekir yoksa farklı günlerde ortaya çıkan puan farkı çubuktan sanılabilir. Orta gövdeli onlu puro gibi orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda karşılaştırılırsa ayrım daha doğru görülür tadım anı seçerken bunu unutmayın. Temiz hava odadaki yabancı kokuları azaltır, parfüm ise koku duyusunu şaşırtır hâlbuki asıl etken sıklıkla odadaki nem ya da esinti çıkar. Değerlendirmeyi hep benzer koşullarda tekrarlamak en tutarlı yöntemdir. Havasız bir odada duman yoğunlaşırsa sonraki denemenin aroması hatalı okunabilir. Kapı aralığı sağlamak çoğu zaman yeterlidir. Rüzgar fazla güçlüyse yanış düzeni şaşar.